News & Updates
 

14-08-2009

cxinvalis regionis mosaxleoba xelisuflebisagan konkretul SekiTxvebs ugzavnis,

xelisufleba ki represiebiT pasuxobs!

nino cxoiZe

erTi weli gavida mas Semdeg, rac sazareli omis cecxlSi gaxveuli xeobidan sasawaulebrivad gadarCenili mosaxleoba gaixizna, zogi meored. zogs ki 18 weli ar miutovebia Tavisi kar-midamo da gmirobis magaliTs iZleoda gamZleobiT. Tumca, didi gansacdeli gamoiares, es adamianebi mainc adastureben, rom es ar aris eTnokonfliqtis Sedegi, aramed saqarTvelosa da ruseTs Soris arakeTilganwyobil urTierTobebs da aragonivrul politikas Seewirnen.

SeiZleboda Tu ara am omis Tavidan acileba da ra faqtorebma Seuwyves xeli gayinuli konfliqtis ase gaRvivebas, ramac imaze mZime Sedegi mogvitana, vidre 18 wlis win? am SekiTxvebze sasaubrod samxreT oseTis droebiTi administraciis, anu sanakoevis aparatis yofil Cinosans, ministris yofil moadgiles konfliqtebisa da reintegraciis sakiTxebSi, soso vaxtangaSvils Sevxvdi. man pirvel rigSi, devnili mosaxleobis gancxadeba warmomidgina, romelic xelisflebam dRemde reagirebis gareSe datova.

`agvistos omis gamo xelmeored devnilma, Tu 18 wlis manZilze gmirulad xeobis damcvelma qarTvelebma, am ramdenime Tvis win sul ramdenime SekiTxva dausves saqarTvelos prezidents da mis xelisuflebas:

  • ratom ver moaxerxa xelisuflebam adgilobrivi mosaxleobis (Tundac, qalebis, bavSvebis da moxucebis) evakuacia saomari zonidan, Sesabamisad, ver moaxerxa sakuTari mosaxleobis usafrTxoebis uzrunvelyofa;
  • ratom datoves konfliqtis zona saomari moqmedebebis dawyebamde Zalovai sturqturebis meTaurebma_ samSvcidobo Zalebis, adgilobrivi policiis, specdaniSnulebis razmis, uSiSroebis samsaxuris xelmZRvanelebma;
  • ratom aris upatronod mitovebuli aTasobiT devnili da ratom aiZuleben maT, gaCumdnen da Riad ar isaubron dRemde mougvarebel uamrav problemaze.
  • da bolos, gaaCnia Tu ara xelisuflebas raime strategia am unZimesi viTarebidan gamomsasvlelad?

am SekiTxvebze pasuxis misaRebad, am regionSi cobilma sazogado moRvaweebma (maT Soris arian msaxiobebi, poetebi, momRerlebi, pedagogebi, Jurnalistebi, inJinrebi, iuristebi, istorikosebi) sainiciativo jgufma ramdenime Tvis win Camoayalibes `cxinvalis sazogadoebis darbazi~. gamoxmaureba mxolod erovnuli forumisgan miviReT. amdenad, gadavwyviteT, mTeli darbazi forumSi gavwevrianebuliyaviT. me ki goris raionul organizacias vxelmZRvanelob~.

_batono soso, pirvel rigSi, minda saubari am administraciis Seqmis mizanSewonilobiT daviwyoT. ramdenad swori gadawyvetileba iqna miRebuli am mxriv saqarTvelos xelisflebis mxridan?

_me mimaCia, samxreT oseTis droebiTi administraciis CamoyalibebiT qarTuma mxarem daiwyo dakonservebuli konfliqtis gaxsna. marTalia, aman ruseTis mxridan ukuqmedeba gamoiwvia, magram isic unda iTqvas, rom Tavdapirvelad bevri sasikeTo nabiji gadaidga. rac mTavaria, osebis mxridan gaCnda interesi da ndoba. cxinvalis mosaxleoba Tavisi problemebis gadasawyvetad modioda da kontaqtobda CvenTan. magram TandaTan es imdenad maStaburi gaxda, rom Zalian TvalSisacemi aRmoCnda de-faqto xelisflebis da ruseTis warmomadgenlobisTvisac, maT gadawyvites raime formiT xeli SeeSalaT am procesisTvis. ramdenime meTodi scades da bolos yvelaze sargebliani gamouvidaT kexvi-TamaraSenis gzis blokireba. es gadawyvetileba Tavad kokoiTma miiRo. sajarod moxda imis deklarireba, rom am monakveTze osebs gavla aekrZalaT da mxolod 48 kilometriani SemovliTi gza rCebodaT. Zaradan javisaken mimavali gzis mSenebloba 18 wlis win iyo dawyebuli. magram maSin daasrules, riTac qarTvelebsa da osebs Soris mimosvla SezRudes. ai aq damTavrda administraciis margi qmedebis koeficienti.  yvela satelefono saubari ismineboda da adgilobrivi mosaxleobac garkveulwilad, erideboda administraciasTan kontaqts.

_Secdomas raSi xedavT am TvalsazrisiT saqarTvelos xelisuflebis mxridan?

_ erT-erTi mTavari, rac am xelisuflebam ver SeZlo, aRedgina teritoria. magram  isic unda vTqvaT, rom xalxi didi enTuziazmiT Sexvda mas. anu mandati hqonda.ASexedes, rom SevardnaZis dros yvelaferi gaiyina, xolo saakaSvilis xmamaRali gancxadebis Semdeg, me qarTvelic var, osic, var, somexoc, azerbaijanelic da ebraelico, os mosaxleobasac imedi gauCnda, rom saqme daiZvreboda da dadebiT Sedegamdec mividodiT. magram ndobam, xelisflebis mier ramdenime TveSi gadadgmuli nabijebis gamo, provokaciebis da ergneTis bazrobis daxurvis saxiT, swrafad iwyo dacema. es ki rusebmac kargad gamoiyenes. Tu aseTi tipis organizaciis Camoyalibebas vapirebdiT, Tavidanve umjobesi iqneboda, 2004 wlis provokaciebamde, ergneTis bazrobis gauqmebamde gagvekeTebina es. maSin bevrad momgebian situaciaSi viqnebodiT. kokoiTis reitingi swored maSin aiwia. Tu adre igi 10-12% ar aRemateboda, Setakebebisa da rpovokaciebebis Sedegad misma reitingma katastrofulad daiwyo zrda. Cvenc xeli SevuwyveT, rom misgan erovnuli gmiri eqciaT. dRes ukve damoukidebel saxelmwifos meTaurad iTvleba, Tumca vin aRiara cxadia. magram arc imis meqanizmi gagvaCia, es procesi SevaCeroT.

_am ndobis dakargviT da provokaciebis gamoZaxili xom ar iyo im 50 qarTveli policielis tyved ayvana da mere daCoqeba?

_es arakavkasiuri saqcieli iyo. ramac ara marto saRadmoazrovne kavkasielebis, aramed ruseTis sazogadoebriobis guliswyromac gamoiwvia. vanaTis saguSagosTan, romelic viTom axla samjer daibomba, axlosaa is skola, sadac es biWebi iyvnen. isini ar iyvnen jariskacebi, aramed, Sinagan saqmeTa saministros mebrZolebi. RamiT moxda guSagebis ganiaraReba, mere am iaraRiani vaJkacebis wayvana cxinvalSi da iq sajarod daCoqeba.. am kadrebis naxvis Semdeg ukmayofileba gamoTqves CeCnebmac, inguSebmac, yabardinelebmac da afxazebmac ki. magram es iyo kidev erTi Semogdebuli provokacia imisa, rom osebsa da qarTvelebs Soris daZabuloba isev gaRvivebuliyo. ra Tqma unda, Sinaganawesic darRveuli iyo. ase ar xdeba amdeni iaraRiani mebrZolis tyved ayvana.

_vis awyobda, Tqveni azriT, es provokaciebi? ratom moxda dakonservebuli konfliqtis amgvari eskalacia da provokaciebis inspirireba? swored aman xom ar ganapiroba osebis mxridan gaaqtiureba da SiSi imisa, rom qarTvelebi osebis dabrunebas Zalismieri meTodebiT apirebdnen?

_me ar minda vinmes RalatSi davdo brali. amas dokumnetalurad dasabuTeba sWirdeba. magram ar SemiZlia ar dageTanxmoT, rom 2004 wlis samxedro Setakebebma Zalian uaryofiTi roli iTamaSa momdevno periodSi qarTul-osuri urTierTobis TvasazrisiT. amas garda, cxinvalSi bevri rusi inspeqtori iyo da kokoiTis administraciaSic umravlesobas rusebi warmoadgendnen.

erTi ram cxadia: qarTulma mxarem ver Seafasa is safrTxe, rac qalaqSi imaleboda. saqarTvelos prezidentma araerTxel aRniSna, rom cxinvalSi maqsimum 15-20 aTasi adamiani cxovrobso. cifrebic haeridan motanili iyo, radgan bevrad meti adamiani cxovrobda iq da imis maniSnebelic iyo, rom prezidents an araswor informacias awvdidnen, an Segnebulad xdeboda cxinvalisa da am konfliqtis maStabebis lokalizeba. aviwydebodaT, rom es regioni bevrad didia aWaraze, xolo adgilobrivi mosaxleoba da xelisufalic gansxvavebuli eTnosis. realuri viTarebis Seufasebloba gaxda mizezi imisa, ra Sedegic miviReT. amas garda, arc erTi mniSvnelovani sakiTxis gadawyvetaSi adgilobrivebi ar viRebdiT monawileobasCven xom kargad vicnobdiT maT mentalitets, miswrafebebs, midgomis gzebs. vicodiT raze iyvnen wamsvlelebi da raze ara. anu, xelisflebam ver gamoiyena is fasdaudebeli potenciali, rac adgilobriv mosaxleobaSi iyo. yvelaferi xdeboda centralizebulad.

_magram administracia rom ufro adre Seqmniliyo, ergneTis bazroba ar daxuruliyo da samxedro Zalebis demonstrirebis nacvlad, xelisuflebas iq darCenil mosaxleobaze ezruna, viTareba xom aseTi savalalo ar iqneboda?

_ ra sakvirvelia. adgilobriv mosaxleobas rom egrZno, centraluri  xelisfuleba ar cdilobs am teritoriis Zalis gamoyenebiT dabrunebas, igi zrunavs Tavisi mosaxleobis keTildreobaze da amisTvis Tundac ergneTis bazrobis arseboba daeSva, xalxis ganwyoba da ndoba kidev ufro gaizrdeboda. magram miuxedavad amisa, es ar iyo eTnikuri konfliqti. imden Sereul ojaxs ar SeiZleba eTnikuri zizRi hqondes erTmaneTis mimarT. miuxedavad am mZime periodisa 2004 wlidan dRemde, aseTi faqtebi ar aRniSnula. piriqiT, erTeuli SemTxvevebi qarTul-osuri ojaxebis Seqmnisa bolo wlebSic iyo da agvistos omis Semdegac. karaleTSi rusebis mier kontrolirebadi teritoriidan, swored cecxlis Sewyvetidan erTi kviris Semdeg, qarTveli gogona colad gayva cxinvalSi mcxovreb os biWs.

_maSin rogor daakvalificirebT, es aris saqarTvelosa da oseTis xelisuflebas Soris arsebuli konfliqti, Tu qarTul-rusul xelisflebas Soris, romelSic osebi siamovnebiT CaerTvnen?

_ra Tqma unda, es ruseTis inspirirebulia. magram isic xom viciT, rom separatistuli ganwyoba oseTSi mudmivad iyo.

_batono soso, ram ganapiroba Tqveni Tanamdebobidan wasvla da rodis mixvdiT, rom aq Tqveni adgili ar iyo?

_me marto ar damitovebia administraciaSi dakavebuli Tanamdebobda. magram mTavari mizezi mainc Cveni mosaxleobis daucveloba gaxda. 2008 wlis 8 agvistos wveriaxos SemovliT gzaze me Cemi TvaliT vnaxe Semzaravi faqtebi, ramac Wuberis jojoxeTuri gza gamaxsena. ramdenic Caetia Cems manqanaSi devnili ki gamoviyvane. magram es iyo zRvaSi wveTi. xelisfulebam ver moaxerxa am adaminebis gaoyvana. erc daRupulebis dasaflaveba.

_ oseTis xelisflebam ki 3 agvistos gaxizna qalebi da bavSvebi. Tu isini fiqrobdnen, rom qarTvelebi omis dawyebas apirebdnen da amitom gaxiznes, miTufro ar unda scodnodaT qarTvelebs?

_arTalia, saiformacio omi xom yoelTvis win uswrebs qmedebas. amitom maT winaswarve gamoacxades, rom qarTveli oms apirebdnene. magram ruseTis xelisflebam xalxze zrunvisTvis ki ar gamoagzavna is avtobusebi, icoda, roca saomari moqmedebebi daiwyeboda dabneuli xalxi rokis uReltexilisaken daiZreboda da maSin rusuli teqnikis Semosvla Seferxdeboda.

_anu gza winaswar gawinda.

_ ra Tqma unda. magram es unda yofiliyo kide erTi niSani  Cveni xelisuflebisTvisac, rom raRac seriozuli mzaddeboda. magram man es ver gamoiyena. gonivruli xelisufleba ase ar iqceva da misma danaSaulebrivma Secdomam Semzaravi Sedegi moitana. arsebobs SemTxveviTi Secdoma da danaSaulebrivi Secdoma. swored aseTi qmedeba iyo am xalxis iq mitoveba da im teritoriebis datoeba, rmelic istoriulad arasodes ar yofila sxva saxelmwifoebrivi niSnis matarebeli. me istorikosi var da mTeli pasuxismgeblobiT vacxadeb, yvela toponimuri da epigrafiuli warwerebi metyvelebdnen imas, rom es Cveni miwaa. Cveni xelisflebis arasworma pilitikam migviyvana iqamde, rom Cvensave miwaze gaCnda damoukidebeli saxelmwifoebi,  romlebsac esenges sivrceSi kidev romeli qveyana aRiarebs ar viciT.

Cveni Tanamdebobidan wamosvlis mizezi isic iyo, rom Zalovanma struqturebma, visac xalxis evakuaciac evaleboda da viTarebis kontrolic, winaswarve datoves konfliqtis zona. iq mxolod maJoritari deputati da sakrebulos Tavmjdomare. amasTan axlac viTxovs pasuxs rogorc xelisuflebis, ise opoziciis mxridan, Tu arsebobs raime resursi, an strategiuli gegma, romelic devnilebis ukan dabrunebas iuzruveyofda.

      sanakoevis administraciis yofili ministris moadgile, amJamad ki erovnuli forumis goris raionuli organizaciis xelmZRvaneli imeds taliavinis daskvnaze da sazogadoebriois gaaqtiurobaze amyarebs. Tumca, ramdenad mosaxerxebeli iqneba yvela procesis, maT Soris ucxoeTidan Semosuli daxmarebebis monitoringi, misTvis jer Zneli saTqmelia.

sabolood ki man `rezonansisaTvis~ eqskluzivad Semoinaxa xelisflebisadmi mimarTva da gafrTxileba imis gamo, rom Tavi daanebos `cxinvalis darbazis~ wevrebze dawyebul zewolas, rac pirvel rigSi, mweralTa kavSiris wevris, poetisa da ansambl `liaxvis~ solistis samsaxuridan daTxovniT daiwyo.

amas garda, igi adasturebs informacias imis sesaxebac, rom agvistos omis Sedegad devnil mosaxleobas xelisfleba opoziciisadmi mtrulad ganawyobs da mitingebSi monawileobis SemTxvevaSi 24 lariani daxmarebebis SewyvetiT, werovanSi aSenebuli saxlebis (romlebic uxarisxod aSenda da problemuri gaxda) CamorTmeviT emuqreba.

soso vaxtangaSvili imeds itovebs, rom amayi qarTveli eri amgvari satyuaraTi didxans ver gamoikvebeba da Tavis sakadris pasuxs mosTxovs xelisflebas, im kiTxvebzec, rac 4 aprils ukve gaugzavna da axa Cveni daxmarebiTac Seaxsena.